مسمومیت غذایی حاد، بوتولیسم

بوتولیسم انسانی، یک بیماری بالقوه کشنده جدی است. با این حال، نسبتا نادر است. این مسمومیت غذایی حاد معمولا با مصرف نوروتوکسین قوی در غذاهای آلوده ایجاد می شود. این بیماری واگیر دار نیست و از شخصی به شخص دیگر منتقل نمی شود.

کلستریدیوم بوتولینوم تولید اسپور می کند که مقاوم در برابر حرارت است. این ماده در غیاب اکسیژن هم می تواند جوانه بزند و پس از آن تولید سم کند. هفت شکل متفاوت از سم بوتولینوم، انواع A-G وجود دارد. چهار دسته از آن ها یعنی  A، B، E و به ندرت F باعث بوتولیسم انسانی می شود و انواع C، D و E ایجاد بیماری در سایر پستانداران، پرندگان و ماهی می کند.

توکسین بوتولینوم از طریق مصرف غذاهایی که هنگام فرآوری در آن ها باکتری ها یا اسپور زنده مانده و تولید سم کرده اند ایجاد می شود. بوتولیسم می تواند باعث عفونت روده در نوزادان و عفونت زخم از طریق استنشاق نیز شود.

علائم بوتولیسم یا مسمومیت غذایی حاد

نشانه های اولیه مشخص شده این بیماری عبارتند از خستگی، ضعف و سرگیجه، اختلال دید، خشکی دهان و اشکال در بلع و صحبت کردن، استفراغ، اسهال، یبوست و تورم شکمی. این بیماری می تواند در گردن و بازوها، و پس از آن عضلات تنفسی و عضلات بدن نیز ضعف ایجاد کند. تا جایی که ممکن است عضلات تنفسی فلج شده و تنفس برای بیمار مشکل شود. این بیماری تب به همراه ندارد.

علایم با باکتری ایجاد نمی شوند بلکه توسط سم تولید شده توسط باکتری ایجاد می شوند. علائم معمولا ظرف ۱۲ تا ۳۶ ساعت (در محدوده حداقل و حداکثر از چهار ساعت به هشت روز) پس از قرار گرفتن در معرض باکتری، خود را نشان می دهند. شیوع بوتولیسم پایین است، اما میزان مرگ و میر آن بالا است به طوری که این بیماری می تواند در ۵ تا ۱۰٪ از موارد کشنده باشد.

تشخیص و درمان بوتولیسم یا مسمومیت غذایی حاد

تشخیص معمولا در شرح حال و معاینه بالینی و پس از آزمایش هایی که وجود سم بوتولینوم در ادرار و مدفوع را تایید کند، انجام می شود. اما گاهی این مسمومیت غذایی حاد را با سکته مغزی، سندرم گیلن باره ( نوعی نوروپاتی محیطی است که باعث نارسایی عصبی، عضلانی حاد می‌شود ) یا میاستنی گراویس Myasthenia gravis اشتباه می گیرند.

ضد سم باید در اسرع وقت پس از تشخیص بالینی تجویز شود. مدیریت در ابتدای ابتلا به بیماری در کاهش میزان مرگ و میر موثر است. آنتی بیوتیک ها (به جز در مورد بوتولیسمی که ایجاد زخم می کند) مورد نیاز نیست. یک واکسن ضد بوتولیسم وجود دارد، اما به ندرت استفاده می شود تاثیر پذیری این واکسن هنوز کاملا تایید نشده اما عوارض جانبی بسیاری دارد.

چه زمانی باید با پزشک متخصص مراجعه کنید؟

مسمومیت های خفیف غذایی معمولا با مصرف زیاد مایعات و استراحت کافی برطرف می شوند. اما زمانیکه هریک از نشانه هایی که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد را در خود و یا عزیزانتان مشاهده کردید باید برای درمان به پزشک مراجعه کنید.

  • هر نشانه ای از کم آبی بدن و خشکی دهان، ادرار کم، سرگیجه، مشکل در دید
  • نشانه های کم آبی در نوزاد تازه به دنیا آمده
  • دفع سریع مایعات مصرفی بدون استفراغ
  • اسهالی که بیش از دو روز طول ادامه پیدا کند، البته در مورد کودکان نباید بیشتر از یک روز باشد
  • استفراغ و دل درد شدید
  • تب بالای ۱۰۲ درجه فارنهایت و برای نوزادان سه ماهه و یا کمتر این درجه نباید بیشتر از ۱۰۰٫۴ درجه باشد
  • مدفوع تیره رنگ و یا اینکه آغشته به خون باشد
  • احساس ضعف عضلانی
  • احساس لرز در دست ها
  • تاری دید
  • احساس گیجی
  • اسهال و یا علائم مربوط به آنفولانزا در بانوان باردار
  • زردی پوست که از نشانه های هپاتیت آ می باشد